Wywiad jest niezwykle ważnym elementem diagnozy logopedycznej. Pomaga odszukać przyczynę problemu, z jakim zgłasza się pacjent czy też zaplanować skuteczną terapię. Z własnej praktyki wiem, że niekiedy pytania, jakie zadaje logopeda podczas wywiadu zaskakują pacjenta lub jego opiekuna. Po co logopedzie informacja o tym, co dziecko lubi, a czego nie lubi jeść, w jaki sposób było karmione jako niemowlę, czy ma alergie lub kiedy zaczęło chodzić? W jakim celu logopeda pyta dorosłego pacjenta czy korzysta z pomocy fizjoterapeuty, neurologa lub psychologa, którą ręką pisze, czy uprawia sport lub też o to czy chrapie podczas snu?
Nieoczywiste pytania wynikają często z faktu, że logopedia jest dziedziną interdyscyplinarną, która wymaga współpracy z innymi specjalistami, ponieważ problem z mową lub komunikacją może mieć swoje źródło w zupełnie innym miejscu ciała niż tylko aparat artykulacyjny. Coraz częściej stosuje się podejście holistyczne do diagnozy, wszak nie można oceniać aparatu artykulacyjnego w oderwaniu od całego ciała. Przykładowo, przyczyną asymetrycznej pracy języka może być asymetria zgryzu, a z kolei ta może niekiedy współwystępować z asymetrią obręczy barkowej lub miednicy. Skolioza czasem może być przyczyną asymetrycznych napięć przepony, a ta pomaga uzyskać odpowiednią siłę głosu bez przeciążania mięśni fałdów głosowych. Często okazuje się także, że przewlekłą chrypka może mieć związek z refluksem żołądkowo-przełykowym lub innymi schorzeniami przewodu pokarmowego.
Poświęca się uwagę także na historię pacjenta, ponieważ przyczyna problemu mogła pojawić się na dużo wcześniejszych etapach rozwoju. Mówienie nie jest jedyną funkcją aparatu artykulacyjnego. Jest nią także gryzienie, jedzenie, żucie, połykanie, oddychanie, ssanie, odczuwanie smaku itd, dlatego może okazać się, że dziecko z wadą wymowy miało problem już na etapie pierwszych prób pobierania pokarmu, w momencie, kiedy fizjologicznie mowa nie jest jeszcze rozwinięta.
Zatem jakich pytań może spodziewać się pacjent lub rodzic dziecka w gabinecie logopedy?
Są to m.in. pytania o
– przebieg ciąży i porodu,
– historię rozwoju dziecka, szczególnie w pierwszych, kluczowych dla rozwoju latach życia,
– sposób karmienia i jedzenia
– jakość snu
– sposób oddychania
– słuch, wzrok i ogólny stan zdrowia
– korzystanie z pomocy różnych specjalistów
– zachowanie w różnych środowiskach
– relacje z rodzeństwem i rówieśnikami
– umiejętności radzenia sobie w nauce
– warunki mieszkaniowe
– historię chorób w rodzinie
– zainteresowania
– styl życia
– wykształcenie
– rodzaj wykonywanej pracy
i wiele innych.
Beata Szewczyk-Błeszyńska