Odpowiadam na pytania do quizu z 3 sierpnia 2026 i wyjaśniam odpowiedzi.
Uwaga!
W tym wpisie opieram się na alfabecie slawistycznym, a nie na Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym. Co więcej, stosuję uproszczony zapis głosek, używając znaków znanych czytelnikom, którzy nie zajmują się na co dzień fonetyką. Dlatego, np. głoski szumiące, zapisuję jako [sz], [ż], [cz], [dż]. W bardziej szczegółowej transkrypcji stosuje się odpowiednie znaki fonetyczne: [š], [ž], [č], [ǯ] itd.
1. Czy w wyrazie „niebo” występuje głoska [n]?
Nie. W zapisie widzimy literę „n”, ale w połączeniu z „i” oznacza ona tutaj miękką głoskę [ń].
2. Który wyraz jest dłuższy w brzmieniu: „cebula” czy „dziadek”?
„Cebula”. Choć wyraz „dziadek” ma o jedną literę więcej niż „cebula” (7 wobec 6), ma tylko dwie sylaby: dzia-dek. „Cebula” ma ich trzy: ce-bu-la. W tym przypadku oznacza to również więcej samogłosek sylabotwórczych, które są najdłuższymi składnikami sylab, dlatego „cebula” jest dłuższa w brzmieniu.
3. Ile razy występuje głoska [sz] w wyrazie „chrząszcz”?
Dwa. Jedno [sz] zapisujemy literami „sz”, a drugie jest wymową głoski zapisywanej jako rz. W tym wyrazie [ż] ulega ubezdźwięcznieniu pod wpływem poprzedzającego bezdźwięcznego [h] (zapisywanego jako „ch”).
4. Czy w wyrazie „wąż” występuje głoska [ż]?
Nie. Głoska [ż] znajdująca się na końcu wyrazu ulega ubezdźwięcznieniu. Dlatego „wąż” wymawiamy z końcowym [sz].
5. Czy w wyrazie „zęby” występuje głoska [ę]?
Nie. W tym wyrazie samogłoska nosowa zapisana literą „ę” przed [b] jest wymawiana jako połączenie [e] i spółgłoski nosowej [m]. Dlatego wyraz wymawiamy: [zemby].
6. Ile razy głoska [r] występuje w słowie „rozrzutny”?
Raz. Kolejne r jest częścią dwuznaku rz, który w tym wyrazie oznacza głoskę [ż].
7. Z ilu głosek składa się wyraz „poniedziałek”?
Z dziewięciu. Wymowa tego wyrazu zawiera m.in. [ń] zapisywane jako „ni” oraz [dź] zapisywane jako „dzi”. Dlatego liczba głosek jest mniejsza od liczby liter.
8. Z ilu głosek składa się najdłuższa zbitka spółgłoskowa występująca w wyrazie „wszcząć”?
Z trzech. W wyrazie występują dwie zbitki spółgłoskowe: [f-sz-cz] oraz [ń-ć]. Najdłuższa z nich ma trzy głoski: [f], [sz] i [cz].
9. Ile spółgłosek miękkich znajduje się w wyrazie „liście”?
Trzy. Są to [l′], [ś] i [ć]. Ich miękkość wiąże się z takim ułożeniem języka, w którym jego środkowa część zbliża się do podniebienia twardego.
10. Czy w wyrazie „półka” występuje głoska [u]?
Tak. Litery „u” i „ó” oznaczają dziś tę samą głoskę [u]. Różnica między nimi dotyczy pisowni, a nie wymowy.
Gratuluję tym, którym udało się rozwiązać quiz!
Beata Szewczyk-Błeszyńska